De japanse wijnbes (Rubus phoenicolasius) snoei je het beste in oktober of november, direct na de oogst. Je verwijdert dan de bruine scheuten die dit jaar vrucht droegen, en laat de groene, jonge scheuten staan: die geven de oogst van volgend jaar. Wie de herfstsnoei mist, kan ook in maart snoeien, voor de groei goed op gang komt.
Waarom de japanse wijnbes anders werkt dan andere fruitstruiken
De japanse wijnbes lijkt op een framboos en werkt ook zo. De plant maakt elk jaar nieuwe scheuten, de zogenoemde primocanes. In het eerste jaar groeien die scheuten alleen maar, zonder te bloeien of vrucht te dragen. In het tweede jaar dragen ze vrucht, en daarna sterven ze af. Die tweejarige cyclus is het hart van de snoeitechniek: je verwijdert altijd de scheuten die vrucht hebben gedragen, en laat de jonge scheuten staan.
Herken je ze makkelijk? Ja. De scheuten die al geoogst zijn, worden bruin en droog, en je ziet de kleine steeltjes waaraan de vruchten zaten. De jonge scheuten zijn groen of hebben een roodachtig, harig uiterlijk met kleine stekeltjes. Die laat je staan.
De japanse wijnbes is verder een fraaie sierplant: de stelen zijn harig-roodachtig, de vruchten glanzend rood en zoet. De plant is robuust en een snelle groeier, maar zonder jaarlijkse snoei wordt het snel een warrig, moeilijk te beheersen gewas dat andere planten verdrukt en slecht te oogsten is.
Een volwassen plant kan per groeiseizoen scheuten van wel 2 tot 3 meter lang maken. Als je die ongecontroleerd laat uitlopen, raken ze verstrengeld en gaat de vruchtkwaliteit achteruit doordat ze te dicht op elkaar staan. Jaarlijks snoeien is dan ook geen optie maar een noodzaak voor wie goede vruchten wil oogsten.
Wel doen en niet doen bij het snoeien van de japanse wijnbes
| Wel doen | Niet doen |
|---|---|
| Snoei direct na de oogst, in oktober of november | Niet snoeien midden in de zomer terwijl er nog vruchten rijpen |
| Verwijder de bruine, uitgedragen scheuten tot op de grond | Niet alle scheuten tegelijk weghalen: jonge groene scheuten zijn de oogst van volgend jaar |
| Laat 4 tot 6 krachtige jonge scheuten per plant staan | Niet te veel scheuten laten staan: meer dan 8 per plant levert kleinere vruchten op |
| Gebruik handschoenen: de stekels zijn klein maar scherp | Niet met blote handen werken, de harige stelen irriteren de huid |
| Bind de jonge scheuten na het snoeien los aan een draad of haag | Niet de jonge scheuten los laten groeien zonder steun, ze breken makkelijk door wind |
| Voorjaarsalternatief: snoei in maart als je de herfstsnoei hebt gemist | Niet te lang wachten in het voorjaar: snoei voor april, anders mis je de vroege groei |
| Knip terug tot vlak boven de grond, laat geen hoge stompjes achter | Niet halverwege afknippen: stompjes worden aanvalspunten voor schimmel en zijn ook slordig |
| Gebruik schoon, scherp gereedschap | Niet met een botte schaar werken: dat trekt en scheurt de harige stelen in plaats van ze netjes door te knippen |
| Knip de toppen van jonge scheuten in februari/maart in tot 150-180 cm | Niet alle scheuten op gelijke lengte knippen als je meer zijtakken en dus meer vruchten wilt |
Stap voor stap: de jaarlijkse snoeibeurt
De herfstsnoei is snel gedaan als je weet wat je doet. Hieronder staat hoe je het aanpakt, van begin tot eind. Met wat oefening ben je er voor een gemiddelde plant in een kwartier doorheen.
- Wacht tot de oogst voorbij is, meestal eind augustus of september. Zodra de vruchten afgevallen zijn en de stelen bruin worden, is het tijd om te snoeien.
- Trek handschoenen aan en pak een scherpe snoeischaar of een kleine takschaar voor dikkere stelen. Lange mouwen zijn ook geen overbodige luxe.
- Identificeer de bruine scheuten: dit zijn de stelen van dit jaar die vrucht droegen. Ze zijn dof, bruin of grijs van kleur en je ziet de lege vruchtsteeltjes er nog aan hangen.
- Knip de bruine scheuten af tot vlak boven de grond: laat maximaal 2 tot 3 cm staan. Geen hogere stompjes, die worden een broedplaats voor schimmel en bacterien.
- Haal het snoeiafval meteen weg: de harige stelen verstrengelen makkelijk. Leg het direct in een emmer of tuinzak en ruim het op voor het verder vastloopt.
- Selecteer de jonge scheuten: kies de 4 tot 6 sterkste, rechte scheuten die je wilt aanhouden. Verwijder de zwakkere, extreem dunne of zijwaartse jonge scheuten door ze zo laag mogelijk weg te knippen.
- Bind de overblijvende scheuten vast aan een draad of raster. Zet ze op circa 30 tot 40 cm afstand van elkaar zodat er lucht doorheen kan en de vruchten in de zomer goed licht krijgen.
- Kies in het vroege voorjaar (februari of maart) of je de lange scheuten nog wilt inkorten. Knip dan de toppen terug tot circa 150 tot 180 cm hoogte. Dit stimuleert de vorming van zijscheuten en daarmee meer vruchten per plant.
Japanse wijnbes als leiplant: extra aandacht voor structuur
De japanse wijnbes wordt regelmatig als leiplant tegen een schutting, muur of pergola gekweekt. De sierlijke, harige stelen en de glanzend rode vruchten maken hem ook decoratief buiten de moestuin. Dat vraagt om iets meer structuur in de snoei, maar het principe blijft hetzelfde.
Fan-training is de meest gebruikte methode: je leidt de jonge scheuten waaiergewijs langs horizontale draden of spijlen. Na de oogst verwijder je de oude scheuten en leid je de nieuwe jonge scheuten opnieuw langs de draden. Bind ze los vast met zachte bindlint, niet te strak. De plant groeit snel en te strak binden snoert de stel af en kan littekens veroorzaken.
In het vroege voorjaar knip je de toppen in als de scheuten te lang zijn geworden of buiten de afgesproken ruimte gaan groeien. Houd de plant compact door ook zijscheuten die te ver uitlopen bij te knippen.
Voor meer over het trainen van fruitplanten en leiplanten, zie ook de categorie klimplanten en leiplanten op onze site, of de rubriek fruit en moestuin voor meer snoeitips bij kleinfruit.
Standplaats en verzorging rondom het snoeien
De japanse wijnbes gedijt het beste op een zonnige tot licht beschaduwde plek. In de volle zon rijpen de vruchten zoeter en eerder. De plant is vrij onveeleisend wat betreft grondsoort, maar groeit het beste in goed doorlatende grond. Stilstaand water verdraagt hij slecht.
Na de herfstsnoei is het een goed moment om een laag compost of rijpe stalmest rond de plant te leggen. Dat voedt de bodem en geeft de jonge scheuten in het volgende seizoen een goede start. Mulchen met een laag stro of boomschors houdt bovendien vocht vast en voorkomt dat onkruid de ruimte opeist.
Bespuiten of behandelen is zelden nodig. De japanse wijnbes heeft nauwelijks last van ziektes of plagen als je de plant luchtig houdt door goed te snoeien en de scheuten goed te binden. Wespenplagen in de late zomer zijn te verminderen door overrijpe vruchten tijdig te plukken.
Wanneer draagt de japanse wijnbes vrucht?
De vruchten rijpen in juli en augustus, afhankelijk van het jaar en de standplaats. In een warme zomer kun je al eind juni de eerste rijpe vruchten plukken. De vruchten zijn rijp als ze diep glanzend rood zijn en loslaten bij een lichte aanraking. Ze lijken op frambozen maar zijn iets zoeter en zachter van smaak, met een licht aromatisch tintje.
Pluk regelmatig, elke twee tot drie dagen als de plant in volle productie is. Overrijpe vruchten vallen af en lokken wespen. Na de laatste pluk is de snoeibeurt aan de beurt: hoe sneller je na de oogst snoeit, hoe meer tijd de jonge scheuten hebben om voor de winter te verharden.
Snoeikalender japanse wijnbes
| Maand | Wat doe je |
|---|---|
| Februari / maart | Voorjaarsalternatief: verwijder bruine scheuten als je in de herfst niet gesnoeid hebt. Knip toppen in tot 150-180 cm |
| April t/m juni | Niets snoeien; jonge scheuten groeien hard door en beginnen te bloeien |
| Juli / augustus | Oogsten; eventueel losse zwakke scheuten wegnemen die buiten de steunstructuur groeien |
| Oktober / november (aanbevolen) | Verwijder bruine scheuten tot op de grond; houd 4-6 jonge scheuten; bind vast aan draad of raster |
| December / januari | Plant in rust; niets doen tenzij er duidelijk dood hout is |
Meer weten over wat je in februari in de fruithoek van de tuin kunt doen? Of wil je ook weten hoe je andere kleinfruit snoeit? Bekijk de gids over vlinderstruik snoeien voor een vergelijkbaar patroon van direct-na-de-bloei snoeien, of lees onze uitleg over beukenhaag snoeien voor een heel andere aanpak.
Veelgestelde vragen
- Wanneer snoei ik een japanse wijnbes?
- Snoei direct na de oogst, in oktober of november. Verwijder de bruine uitgedragen scheuten tot op de grond en laat de groene jonge scheuten staan voor de oogst van volgend jaar. Heb je de herfstsnoei gemist, dan snoei je in maart voor de groei op gang komt.
- Welke scheuten verwijder ik en welke laat ik staan?
- Je verwijdert de scheuten die dit jaar vrucht droegen: die worden bruin en droog. De groene of roodharige jonge scheuten laat je staan, want die dragen volgend jaar vrucht. Houd 4 tot 6 van de sterkste scheuten aan.
- Mag ik de japanse wijnbes ook in de winter snoeien?
- In de winter, tussen december en februari, kun je snoeien zolang er geen vorst staat. Maar oktober of november is beter: de scheuten zijn dan goed te herkennen en de plant bereidt zich nog voor op de winterrust.
- Hoe ver snoei ik de jonge scheuten in het voorjaar in?
- Knip in het vroege voorjaar de toppen van de jonge scheuten terug tot circa 150 tot 180 cm hoogte. Dit stimuleert de aanleg van zijscheuten en daarmee meer vruchten per plant in de zomer.
- De japanse wijnbes groeit te wild: wat doe ik?
- Verwijder in de lente overtollige nieuwe scheuten die de grond insturen of buiten de afgesproken ruimte groeien. Knip ze zo laag mogelijk weg. Houd de plant gestructureerd door elk jaar consequent de uitgedragen scheuten te verwijderen en de jonge scheuten te begeleiden langs een draad of raster.
