Kattenkruid (Nepeta) snoei je voor het eerst vroeg in het voorjaar, rond begin maart. Daarna knip je de plant na elke bloeigolf kort terug voor een nieuwe ronde bloemen. Doe je dat goed, dan bloeit kattenkruid van mei tot diep in het najaar. Hieronder lees je alles wat je moet weten over het snoeien van Nepeta, in vraag-en-antwoordvorm.
Wanneer snoei je kattenkruid in het voorjaar?
Begin maart is het ideale moment voor de eerste snoeibeurt van het jaar. Op dat moment is de vorst grotendeels voorbij en begint de plant nieuwe spruiten te vormen vanuit de basis. Je knipt dan alle oude, houtige stengels weg tot net boven de grond, op een centimeter of vijf. Laat je oude stengels staan tot maart, dan beschermen ze de plant door strenge winters tegen bevriezing. Dat is meteen de reden waarom je in november of december niet al te kort moet terugsnoeien: een klein beetje bescherming van de oude stengels is welkom.
In de bladoksels zie je bij nader kijken al de nieuwe jonge scheutjes zitten als kleine groene puntjes. Knip altijd net boven zo'n vers scheutje, dan herstel je de plant het snelst. Kattenkruid is overigens een taaie plant. Zelfs als je te vroeg snoeit en er toch nog een vorstperiode aankomt, herstelt de plant in de meeste gevallen prima. Pas op met heel vroeg snoeien als de weersvoorspelling nog nachtvorst toont onder min drie graden.
Hoe snoei je kattenkruid terug na de eerste bloei?
Na de eerste bloeigolf, die meestal in mei en juni valt, ziet kattenkruid er rommelig uit. De stengels worden lang en slap, de bloemen verbleken. Dit is het moment voor de tweede snoeibeurt. Knip de plant terug tot de helft van zijn hoogte. Zo'n twee tot drie weken later schieten nieuwe, frisse stengels omhoog en begint de tweede bloei, die duurt tot augustus of september.
Gebruik een scherpe snoeischaar of een heggenschaar voor een snel resultaat. Bij een grote pol gaat het met de heggenschaar erg snel: een paar keer strak over de helft van de hoogte, dan ben je klaar. Kattenkruid is weinig gevoelig voor ziektes, dus je hoeft de schaar niet per se te ontsmetten tenzij er tekenen zijn van schimmel of bacteriebrand. Werk bij droog weer, zodat de verse snijvlakken snel opdrogen.
Is een derde snoeibeurt zinvol?
Ja, als het seizoen meezit. Na de tweede bloeigolf, ergens in augustus, kun je de plant opnieuw een stuk terugknippen. Dit stimuleert een derde bloeironde in september en soms oktober. Of dit lukt hangt af van het weer: warme, droge nazomers geven de beste resultaten. Bij vroege herfstkouwe kun je het achterwege laten; de plant bloeit dan toch niet meer goed.
Na de derde snoeibeurt laat je de stengels staan tot de volgende lente. Ze vormen een lichte bescherming voor de wortels en geven insecten een schuilplaats gedurende de winter. Een deel van de zaden blijft ook zitten en zorgt soms voor spontane zaailingen in de buurt.
Mag je kattenkruid ook in november of december snoeien?
Dat mag, maar je hoeft het niet te doen. Als je de plant in november tot op tien centimeter terugknipt, ziet de border er netjes uit door de winter. Nadeel is dat de plant dan iets minder vorstbescherming heeft dan wanneer de stengels nog deels staan. In een gemiddelde Nederlandse winter maakt dat nauwelijks uit, want Nepeta is winterhard tot USDA-zone 4 of 5. In een zeer koude winter of in een winderige, open tuin is een restje stengel welkom.
Wil je de tuin toch opruimen in november? Knip dan terug tot een centimeter of tien boven de grond, niet tot op de grond zelf. Zie ook de snoeikalender voor november voor een overzicht van andere vaste planten die je die maand aanpakt.
Welke soorten kattenkruid zijn er en maakt de soort uit voor snoei?
De meest geteelde soort is Nepeta x faassenii, de hybride kattenkruid die je in tuincentra vindt. Bekende cultivars zijn 'Walker's Low', 'Six Hills Giant' en 'Purrsian Blue'. Al deze cultivars reageren goed op het twee- tot driemaal terugsnoeien per seizoen.
Minder bekend is Nepeta racemosa, die wat kleiner blijft. Het snoeischema is hetzelfde. Nepeta sibirica (Siberisch kattenkruid) bloeit in juni en juli en heeft na de bloei baat bij terugsnoeien tot de helft, maar is iets minder enthousiast in herbloei. Laat bij deze soort de stengels in de herfst staan als bescherming. Er zijn wereldwijd meer dan 250 soorten Nepeta bekend; in Nederlandse tuinen zie je er een handjevol. De snoeiprincipes zijn voor vrijwel alle tuinsoorten gelijk: knip terug na de bloei en voorkom houten, verouderde stronken door elk voorjaar fris te starten.
| Soort | Hoogte | Bloeitijd | Snoeimoment |
|---|---|---|---|
| Nepeta x faassenii | 30-50 cm | Mei-september | Maart, na bloei (juni), eventueel augustus |
| Nepeta racemosa | 20-40 cm | Mei-augustus | Maart, na bloei (juli) |
| Nepeta sibirica | 60-90 cm | Juni-juli | Maart, na bloei (augustus), stengels laten staan in herfst |
| Nepeta 'Six Hills Giant' | 60-80 cm | Juni-september | Maart, halverwege bloei, september |
| Nepeta racemosa 'Walker's Low' | 40-60 cm | Juni-augustus | Maart, na bloei (juli-augustus) |
Waarom legt kattenkruid plat als je niet snoeit?
Dat is een veelvoorkomend probleem. Lange stengels met bloemen worden zwaar en gaan hangen, zeker na regen. Snoeien na de eerste bloei voorkomt dit: de nieuwe scheuten zijn korter en steviger en blijven beter overeind staan. Een andere oorzaak is te veel schaduw. Kattenkruid wil vol zon; in de schaduw groeit de plant weliswaar, maar de stengels worden lang en slap en leggen eerder plat.
Een derde oorzaak kan de bodem zijn. Nepeta groeit het best in een goed doorlatende, matig voedselrijke grond. In zware klei houdt water lang vast in de winter en kan de plant rotten of erg zwak uitlopen. Wie op kleigrond tuiniert, mengt bij het planten wat zand of perliet door de grond voor een betere waterafvoer. In droge zandgrond blijft de plant juist compact en stevig.
Welk gereedschap gebruik je voor kattenkruid?
Voor een kleine pol volstaat een scherpe bypass-snoeischaar. Bypass-scharen (met twee snijdende bladen die langs elkaar schuiven) geven een schoner snijvlak dan aambeeldscharen, wat fijne stengels minder beschadigt. Voor een grote border vol kattenkruid is een heggenschaar of een elektrische heggentrimmer een stuk handiger: je kunt snel op de juiste hoogte maaien zonder individuele stengels te zoeken.
Een paar aandachtspunten voor je gereedschap:
- Maak de schaar na gebruik schoon met een vochtige doek; gedroogd sap en plantresten versnellen corrosie.
- Een druppel olie op het scharnierpunt houdt de schaar soepel.
- Slijp de schaar minstens eenmaal per seizoen; een stompe schaar vergruist de stengels en vertraagt het herstel.
- Kattenkruid is weinig ziektegevoelig, maar werk je ook in andere borders met schimmelgevoelige planten, spoelt dan de schaar kort af voor je wisselt.
Hoe zorg je voor kattenkruid na het snoeien?
Kattenkruid vraagt weinig extra verzorging na het snoeien. Een paar tips zorgen er wel voor dat de herbloei zo goed mogelijk verloopt:
- Water geven bij droogte. Nepeta verdraagt droogte goed, maar vlak na een forse snoeibeurt in een droge zomer helpt een extra watergift de plant sneller op gang. Geef diep en zelden, niet elke dag een klein scheutje.
- Licht bemesten in het vroege voorjaar. Een dunne laag compost of een handvol langzaamwerkende korrelmeststof in maart is genoeg voor een seizoen. Te veel stikstof geeft welige, slappe groei.
- Dode bloemen verwijderen tussen snoeibeurt in. Verwelkte bloemen kun je tussentijds met een bloemenschaartje wegknippen om de plant er netjes uit te laten zien. Dit versnelt ook de overgang naar de volgende bloeigolf.
- Let op uitbreiding. Nepeta zaait zichzelf soms uit. Wil je geen nieuwe planten rondom de moederplant, verwijder dan de zaadstelen voor ze rijp worden.
Hoe verhoudt het snoeien van kattenkruid zich tot lavendel snoeien?
Kattenkruid en lavendel worden in dezelfde border gezet en zien er ook vergelijkbaar uit. Toch wijkt de snoei iets af. Lavendel mag je nooit tot op het hout terugsnoeien, want dan komen de oude houtstronken niet meer uit. Bij kattenkruid heb je dat risico veel minder: de plant vormt makkelijk nieuwe spruiten, ook als je wat steviger terugknipt. Lees meer over de verschillen in ons artikel over lavendel snoeien.
Een andere verwante plant is de vlinderstruik. Ook die wil je hard terugsnoeien in het vroege voorjaar voor de mooiste bloei. Zie vlinderstruik snoeien voor de details. En voor een volledig overzicht van wat je in het voorjaar kunt doen in de tuin, ga naar de snoeikalender voor maart. Meer vaste planten en grassen vind je op de categoriepagina vaste planten en grassen.
Veelgestelde vragen over kattenkruid snoeien
Wanneer snoei je kattenkruid voor het eerst in het jaar?
Begin maart, als de vorst grotendeels voorbij is. Knip alle oude stengels terug tot vijf centimeter boven de grond. Zo geef je de plant ruimte om fris te starten en stimuleer je de uitloop van nieuwe scheuten vanuit de basis.
Hoe vaak moet je kattenkruid snoeien per seizoen?
Twee tot drie keer. Eenmaal vroeg in het voorjaar, eenmaal na de eerste bloei in juni of begin juli, en eventueel een derde keer in augustus voor een late najaarsbloeigolf. Meer is zelden nodig en ook niet zinvol.
Hoe ver knip je kattenkruid terug na de bloei?
Tot de helft van de hoogte. Knip je de stengels te kort weg (tot de grond), dan herstel je de plant goed maar duurt het langer voor je nieuwe bloemen ziet. De helft is de veilige middenweg: snel herstel en toch voldoende stimulans voor nieuwe scheuten.
Moet je kattenkruid in de herfst terugsnoeien?
Dat hoeft niet. Je mag in november terugsnoeien voor een nette border, maar laat altijd een stuk of tien centimeter staan. Die stengels bieden een beetje vorstbescherming en zijn een schuilplek voor insecten en andere kleine dieren gedurende de winter.
Kattenkruid groeit bij mij niet meer terug na het snoeien. Wat is er mis?
Controleer of je tot op het harde, verhoute stronk hebt gesnoeid. Kattenkruid heeft weinig slapende knoppen op oud hout. Snij altijd net boven het punt waar je nog groene of zachte stengels ziet. Snoei je tot op het bruine hout, dan kan de plant niet meer uitlopen. In dat geval kun je proberen de plant te rooien, te splitsen en een jong buitenstuk opnieuw in te planten.
Kan kattenkruid ook in een pot groeien en heeft dat invloed op het snoeien?
Ja, Nepeta x faassenii en compacte cultivars zoals 'Purrsian Blue' groeien goed in een grote pot. Het snoeischema blijft gelijk: in maart de oude stengels weg, na de bloei terugknippen. Let er wel op dat de pot goed drainerend is; stilstaand water in een pot in de winter is de grootste vijand. Geef potplanten in de zomer iets vaker water dan tuinplanten.
